Najważniejsze hasła epoki

Parabola (przypowieść) – gatunek literatury moralistycznej, utwór narracyjny, w którym przedstawione zdarzenia nie są ważne ze względu na swe znaczenia dosłowne, lecz jako przykład uniwersalnych zasad zachowań ludzkich, postaw wobec życia i losu. Postacie i zdarzenia posiadają zatem sens alegoryczny, metaforyczny. Egzystencjalizm – rozważanie o roli jednostki […]

Charakterystyka epoki

Współczesność zasadniczo dzieli się na: 1) literaturę wojny i okupacji, czyli lata 1939-1945, 2) literaturę współczesną, od roku 1945 aż po dzień dzisiejszy.

Szewcy – S. I. Witkiewicz

Bohaterowie, Sajetan i czeladnicy, tytułowi szewcy, doświadczają przeogromnej nudy. Wykonują swoją pracę, ale marzą o wygodnym i przyjemnym życiu wyższych warstw społecznych. Sądzą, że doprowadzi do niego rewolucja. Prokurator Scurvy, który boi się społecznego przewrotu, wykorzystuje „Dziarskich Chłopców” z organizacji Gnębona Puczymordy, by dokonać przewrotu […]

Granica – Z. Nałkowska

Dzieje miłości i romansu Zenona Ziembiewicza wyglądają z pozoru na zwykły banał, oparty na trójkącie: mąż-żona-kochanka, i to w dodatku schemat: panicz uwodzi służącą z ludu. Nie jest tek – ów romans to pretekst do podjęcia problematyki: 1. Społecznej (obraz ziemiaństwa, inteligencji miejskiej, ludu); 2. […]

Ferdydurke – W. Gombrowicz

Powieść groteskowa, opowiada o Józiu, który jako trzydziestoletni mężczyzna zostaje sprowadzony do ławy szkolnej i od nowa przemierza szkołę, pensję, wieś. Powieść jest w istocie filozoficzną rozprawą o człowieku i kategorii Formy. Józio poszukuje tego, co w człowieku prawdziwe, rzeczywiste, a nie, narzucone przez społeczny […]

Przedwiośnie – S. Żeromski

Utwór jest ostatnią powieścią Stefana Żeromskiego, wyrażającą bolesne rozczarowanie świeżo odzyskaną niepodległością. Autor ukończył swoje dzieło we wrześniu 1924 r., a kiedy ukazało się drukiem – wywołało żywą dyskusję. Niesłusznie zarzucano Żeromskiemu znieważanie jedności narodowej i podżegnywanie do rewolucji, która miała niby polepszyć ciężką sytuację […]

Mistrz i Małgorzata – M. Bułhakow

Bohater – Józef K. jest doskonałym przykładem everymana – literackiej konstrukcji reprezentanta wszystkich ludzi. Everyman nie posiada cech indywidualnych, ma zredukowanie lub bardzo popularne nazwisko i imię. Przeciętna twarz, podobna do wszystkich. Wyjęty z tłumu jest tobą, mną – każdym. Na takiego Józefa K. żyjącego […]

Proces – F. Kafka

Bohater – Józef K. jest doskonałym przykładem everymana – literackiej konstrukcji reprezentanta wszystkich ludzi. Everyman nie posiada cech indywidualnych, ma zredukowanie lub bardzo popularne nazwisko i imię. Przeciętna twarz, podobna do wszystkich. Wyjęty z tłumu jest tobą, mną – każdym. Na takiego Józefa K. żyjącego […]

W malinowym chruśniaku – B. Leśmian

Utwór skonstruowany jest jak monolog skierowany przez mężczyznę do kobiety, przywołujący wspomnienie ich pierwszego erotycznego doświadczenia. Atmosferę zmysłowości tworzy szereg elementów: samotność pary, gorące i przesycone zapachem malin powietrze, wynikająca z sytuacji fizyczna bliskość obojga. Otaczająca ich przyroda została ukazana z bliskiej perspektywy, ze zwróceniem […]

Urszula Kochanowska – B. Leśmian

Bóg chce szczęścia dziewczynki, więc spełniając jej prośbę, tworzy w zaświatach dom będący odpowiednikiem dworu w Czarnolesie. Dziewczynka przygotowuje się na spotkanie rodziców i radośnie wybiega, gdy słyszy na dworze kroki, lecz przeżywa głębokie rozczarowanie – odwiedził ją Bóg, nie rodzice. W wierszu występuje „odwrócony […]