Motyw miłości w literaturze

Literatura:

  • Dzieje Tristana i Izoldy,
  • Lament świętokrzyski,
  • Giaur – J.G. Byron

Na przestrzeni wieków można było zaobserwować w literaturze różne oblicza miłości, od pięknej i wspaniałej do wstydliwej i zakazanej. To wspaniałe uczucie dotyczy nie tylko dwojga kochanków, mamy także miłość matczyną, ojcowską, braterską czy siostrzaną. I właśnie te wspomniane rodzaje miłości będą przedmiotem moich rozważań.

Dzieje Tristana i Izoldy

Najlepszym przykładem średniowiecznego romansu są Dzieje Tristana i Izoldy Josepha Bédiera. Jest to opowieść o miłości nieszczęśliwej, duchowej i cielesnej, która łamie wszelkie zasady. Dwoje młodych ludzi zostało omyłkowo poczęstowanych napojem miłosnym i od tego momentu zostali złączenie wielką, nieposkromioną miłością. Tristan przed wypiciem napoju był wzorem średniowiecznego rycerza: honorowy i odważny. Z miłości do Izoldy Jasnowłosej łamie wszelkie zasady, udaje niewinnego i oszukuje króla. Izoldę także odmienił napój, początkowo  dumna i zdecydowana, później często zmienia zdanie, oszukuje i systematycznie zdradza męża, już od nocy poślubnej. Kochankowie długo spotykali się w tajemnicy, aż w końcu postanowili razem uciec i zamieszkać w lesie. Ostatecznie jednak zadecydowali, że  nie mogą dalej tak żyć i postanowili  pogodzić się z królem Markiem. Tristan musiał odejść a Izolda miała przejść próbę czystości i wrócić do męża. Marek chciał się upewnić czy nikt inny niż on oraz pewien ubogi mnich, który trzymał ją w tej chwili (mnichem okazał się być Tristan) nie trzymał jej w ramionach. Izolda musiała chwycić rozżarzone żelazo. Nie doznała oparzenia, gdyż za mnicha przebrał się Tristan.  Przez pewien czas Tristan przebrany za mnicha odwiedzał Izoldę ale w końcu stało się to podejrzane i musiał wyjechać. Na pocieszenie przysłał Izoldzie pieska Milusia z zaczarowanym dzwoneczkiem, który sprawiał, że Izolda z dnia na dzień zapominała o wielkiej miłości i czuła się coraz lepiej. Gdy jednak dowiedziała się o mocy dzwoneczka wyrzuciła go do morza aby cierpień tj. Tristan. Gdy Tristan został ciężko ranny w walce nie mógł już oprzeć się pokusie zobaczenia  Izoldy, posłał po nią aby po raz kolejny uleczyła jego ranę. Tymczasem czuwała przy nim żona Izold o Białych Dłoniach. Gdyby na płynącym z oddali statku znajdowała się Izolda żagiel miał być biały, a gdyby jej nie było czarny. Gdy Tristan zapytał o kolor żagla jego żona skłamała, stwierdziła, że żagiel jest czarny. Wtedy to Tristan umarł, a później z żalu zmarła też Izold Jasnowłosa. Po śmierci kochanków z ich grobów wyrosła roślina, która się połączyła. Początkowo Marek kazał ją ścinać ale później zrozumiał, że to nie ma sensu. Uczucie Tristana i Izoldy było silniejsze niż śmierć, nawet oni sami nie byli w stanie nad nim zapanować nad swoimi uczuciami Ich miłość była silniejsza nawet niż śmierć. Niestety było też od początku skazane na porażkę. Łamała wszelkie zasady: moralne, społeczne, obyczajowe i religijne. Tristan i Izolda skrzywdzili wiele osób i wyrządzili sporo zła, w imię uczucia, które sprowadziło na nich ból i cierpienie.

Lament świętokrzyski

Dla średniowiecza stosunkowo charakterystyczny był kult kobiety. Najsłynniejszym utworem nurtu maryjnego jest Lament świętokrzyski. Ukazuje nam Maryję jako zwykłą cierpiącą osobę, zarazem matkę i kobietę. Cierpi ponieważ kocha swoje jedyne dziecko i nie może patrzeć jak cierpi. Czyni nawet wyrzuty Garbylejowi, ma żal do niego, że nie powiedział jej o cierpieniach, jakie czekają jej syna. Opowiada o miłości do niego, chce ulżyć mu w bólu ale nie może tego zrobić.  Nie chce aby inne matki cierpiały tak jak ona, co jeszcze  zbliża ją do nas, zwykłych ludzi.

Giaur – J.G. Byron

Romantyczni twórcy mieli wiele do powiedzenia na temat miłości, najczęściej tej nieszczęśliwej. Typowy bohater romantyczny często cierpiał z powodu niespełnionej miłości. J.G. Byron opowiada o nieszczęśliwej miłości tytułowego bohatera Giaura do pięknej Leili, żony Hassana. Miłość ta od samego początku była zakazana i nie mogła się spełnić. Los głównych bohaterów jest tragiczny. Leila musi ponieść karę za zdradę, gnie w morzu utopiona przez Hassana. Giaur próbuje ją uratować, walczy z Hassanem i zabija go. Giaur ostatnie sześć lat życia spędza w zakonie, pokutując za swoje zbrodnie. W końcowej fazie utwrou bohater spowiada się, lecz nie wyznaje swoich grzechów. Twierdzi, że niczego nie żałuje. To właśnie na podstawie utworu pt. Giaur, w obyczajowości romantycznej  poznajemy nowy typ bohatera bajronicznego, szarpanego niezwykłymi namiętnościami, intensywną miłością nad, którą nie można zapanować. Sensem życia takiego bohatera niewątpliwie jest miłość, a w przypadku Giaura także zemsta, a potem pokuta za grzechy. Ten nowy typ bohatera jest także trochę stylizowany na samego Byrona, którego dzieciństwo było nieszczęśliwe, później szybko odniósł sławę ale tak naprawdę nie był szczęśliwy.

Faust- Goethe

Kolejnym utworem, którego bohater dążył do szczęścia był Faust. Tytułowy bohater zawiera pakt z diabłem (Mefisto) i w uroczysty sposób podpisuje go własną krwią. Faust był uczonym, dobrze wykształconym i mądrym człowiekiem, lecz chciał wiedzieć wszystko i być absolutnie szczęśliwym. Jego pragnienie nie dziwią, właściwie każdy z nas dąży właśnie do szczęścia. Ostatecznie Faust zaznaje szczęścia, czyniąc dobro innym, buduje tamę, mimo, że jego wcześniejsze postępowanie przyczyniło się do śmierci wielu ludzi. Na koniec dobro zwycięża i anioły unoszą głównego bohater do nieba.

Cierpienia młodego Wertera – Goethe

Goethe jest także autorem powieści Cierpienia młodego Wetrera, której tytułowy bohater pisze listy do swojego przyjaciela Wilhelma. Werter to szlachetny młodzieniec, który przeżywa rozterki filozoficzne, moralne i etyczne, nazywane wówczas bólem świata (Weltschmen). Doznaje zawodu w miłości, życiu towarzyskim i w kontemplacji natury. Buntuje się przeciwko przesądom, utwór kończy się samobójstwem. Bohater nie potrafi  wywikłać się z otaczających go sprzeczności. Musi zapłacić za swoją miłość i ponieść jej konsekwencje. Dążenie do szczęścia jest celem każdego człowieka. Było rzeczą najważniejszą dla wielu romantycznych bohaterów. Szczęścia można zaznać poprzez wiedzę (Faust) no i miłość, do której dążył Werter. Miłość romantyczna odznaczała się niezwykłą intensywnością i heroizmem. Niestety od samego początku była skazana na klęskę

Wraz z upływem czasu, zmieniła się forma miłości i wyobrażenie o niej. Jedno co się nie zmieniło to uczucie.

Dodaj komentarz