Młoda Polska

Młoda Polska – Inne nazwy: neoromantyzm, modernizm, dekadentyzm, symbolizm. Idea „sztuki dla sztuki”, odrzucająca jakikolwiek praktyczny wymiar twórczości. Metodą badania świata ma być intuicja, sposobem wyrażania treści wewnętrznych – symbol. Dekadentyzm to schyłkowość, poczucie końca wieku i kresu istnienia ludzkości: kruchości ludzkiego życia i wszechpotęgi prawa przemijania.
Wśród tematów sztuki i literatury: śmierć, szatan, koniec wieku, przeklęty, wyobcowany poeta – artysta. W Polsce mit powstań i wznowienie romantycznego dziedzictwa (np. odkrycie Norwida). Pogarda dla mieszczańskiego stylu życia.
Modernizm – z niemieckiego „modern”, nowoczesny – w przeciwieństwie do przestarzałej ideologii ojców. Neoromantyzm – jeszcze inna nazwa epoki, nadawana jej ze względu na poczucie duchowego pokrewieństwa z romantyzmem. Dekadentyzm – od „dekadence” – schyłkowość ze względu na bierną, pesymistyczną, pełną rezygnacji i poczucia końca istnienia wraz z końcem wieku postawę młodego pokolenia „schyłkowców”.
Nazwa utworzona na wzór odpowiednich nazw w innych krajach: Młoda Anglia, Młode Niemcy. Została użyta jako tytuł cyklu felietonów Artura Górskiego, opublikowanych na łamach krakowskiego „Życia” w 1898 roku.
Ramy Czasowe: epoka zamyka się między rokiem 1890 (czas debiutów poetów młodopolskich) a 1918 (po 123 latach odzyskanie przez Polskę niepodległości), ale jej początek bywa także datowany na lata: 1887 (objęcie przez Zenona Przesmyckiego – Miriama, warszawskiego tygodnika „Życie”) lub 1894 (opublikowanie II serii Poezji Kazimierza Przerwy – Tetmajera). Koniec epoki niektórzy łączą też z rokiem 1905 i rewolucją, zamykającą pewien etap dziejowy.

DEKADENTYZM – termin określający prąd kulturowy XIX wieku, wyrastający z przekonania o schyłku cywilizacji i kultury, z poczucia zagrożenia i przeczucia nadciągającej katastrofy; prąd ten cechowały nastroje zniechęcenia, melancholii, niemocy; dominowało przekonanie o bezcelowości jakiegokolwiek działania.
MODERNIZM – termin odwołujący się do nowoczesnego charakteru sztuki, nieprecyzyjny choćby dlatego, że kategoria nowoczesności może dotyczyć każde epoki.
SYMBOLIZM – sformował nowy ideał poezji, sięgając w niej do filozofii Schopenhauera i Bergsona. Ambicją poezji stało się wyrażenie tego, co niewyrażalne.
TURPIZM – wprowadzenie do poezji opisów bulwersujących, brzydoty
CHŁOPOMANIA – fascynacja chłopami, podziw dla sił ludzi wsi, dla ich obyczajowości, bez jednoczesnego rozumienia praw regulujących życie wiejskich ludzi.
DULSZCZYZNA – pojęcie używane na określenie pewnej nagannej postawy, jaką prezentuje bohaterka dramatu G. Zapolskiej „Moralność pani Dulskiej”. Dulska to osoba głupia, pruderyjna, chciwa i apodyktyczna.
IMPRESJONIZM – w powieści oznacza zmianę kompozycji (np. brak ciągłości czasowej i przyczynowej_
KATASTOFIZM – kultura skazana jest na utratę możliwości rozwoju, bowiem załamały się dotychczas obowiązujące wartości.
MARKSIZM – system poglądów filozoficznych, ekonomicznych i społeczno-politycznych stanowiący naukowe wyjaśnienie mechanizmów rozwoju społeczeństwa.
NIRWANA – stan uniemożliwiający ponowne narodziny, mający polegać na nieśmiertelności i najwyższej szczęśliwości, bądą jako stan dynamiczny, w którym istota wolna od niewiedzy, namiętności i uczynków popełnionych w poprzedniej egzystencji, działa dla dobra wszystkich żyjących.

Dodaj komentarz