Tytuł: "Satyra na leniwych chłopów"

Autor: anonim

Gatunek: moralizatorsko-dydaktyczny z cechami satyry

Okoliczności powstanie utworu:

Utwór dowodzi, że konflikty społeczne z XV w. nasilały się, pojawiają się antagonizmy. Szlachcicowi odpowiadał hierarchiczny model społeczeństwa feudalnego. Współpraca warstw oraz wykonywanie obowiązków uzasadniano harmonią. Niewłaściwe wykonanie zadań traktowano jak moralne wykroczenie wobec odgórnego ładu.  W XIV w. chłopie odrabiali pańszczyznę kilka dni w roku, a w XV już 1-2 dni w tygodniu, co powodowało że byli niezadowoleni.

W ówczesnej literaturze istniał topos wieśniaka, który przedstawiał go nieprzychylnie pod względem cech charakteru i wyglądu. szczególnej krytyce podlegał stosunek chłopów do pracy na rzecz pana

Treść utworu "Satyra na leniwych chłopów":

Utwór pochodzi z drugiej połowy XV w., napisany został w języku polskim. Autorem był prawdopodobnie szlachcic niezadowolony z pracy chłopów. Jest to tekst napisany subiektywnie (stronniczo) z punktu widzenia szlachcica. Miał być zapewne przestrogą dla chłopów. Bohaterem utworu jest natomiast kmieć, nazywano w ten sposób bogatych chłopów.

Ukazuje, że obie grupy społeczne miały swoje racje, które często są sprzeczne. Możemy przyjrzeć się bliżej życiu chłopa w prawdziwych realich

Autor wskazuje na lenistwo, spryt, pozorowanie pracy i uchylanie się chłopów od obowiązków. Kmiecie rzekomo celowo działali na szkodę pana. Wskazuje, że źle wykonywane obowiązki są grzechem wobec odgórnie ustalonego ładu. Kmieć ma dwoistą naturę, z pozoru wydaje się poczciwy ale tak naprawdę jest bardzo sprytny. Satyra zawiera elementy humorystyczne, no. gdy szlachcic prawie z podziwem wyraża się o chłopach: Mnimać każdy człowiek prawie, by był prostak na postawie, boć się zda jako prawy wołek, aleć jest chytry pachołek.

Utwór nie posiada większych zalet poetyckich. Stanowi ciekawe świadectwo socjalne i obyczajowe.