Sztuka

Malarstwo romantyzmu:

Romantyczne tendencje w malarstwie objawiały się nowym spojrzeniem na twór potężny i tajemniczy, na żywioł kształtów i barw, jakim była przyroda. Podobnie zaczęto traktować historię, wydobywając dramatyzm jej wydarzeń i tragizm uwikłanego w nie człowieka. W świecie ludzkim dostrzeżono postacie osamotnione i niepowtarzalne. Romantycy operowali bogatą paletą kolorów, zestawieniem kontrastowym i symboliką.

Tematyka w malarstwie romantyzmu:
  • historia,
  • przyroda,
  • tragizm samotnej jednostki, nie rozumianej przez otoczenie.
Kolorystyka w malarstwie romantyzmu:
  • rozszerzenie palety barw,
  • kontrast jako metoda kompozycyjna,
  • symbolika przedmiotów,
  • fantastyka, wizyjność, itp.
Malarze w romantyzmie:

Johann Heinrich Fussli - szwajcarski malarz i poeta, obrazy o tematyce fantastycznej, odwołania antyczne, np. Homer, Dante, Militon

  • Mara Nocna (1791)
  • Trzy czarownica z Makbeta (1783)

Francisco de Goya Lucientes - Hiszpan, tematyka ludowa

  • Odpust na łące św. Izydora
  • Rozstrzelenie powstańców madryckich

Joseph Mallors William Turner - wybitny pejzażysta angielski, zacierał kształty przedstawionych przedmiotów, malował zjawiska przyrody, np. wzburzone morze, mgły, chmury

  • Lawina

John Constable'a - natura w bogactwie barw i kształtów

  • Katedry w Salisbury

William Blake - malarz i poeta, ilustrator Biblii, szczególnie apokalipsy, dzieł Dantego i Miltona, usiłował zgłębić tajemnice metafizyczne. Był myślicielem i wizjonerem, tworzył w samotności, własna idea zbawienia, platonizm, jego zdaniem stworzenie świata było błędem

  • Urizem (Przedwieczny) Bóg tworzący wszechświat.

Caspar David Friedrich - Niemiec ukazujący romantyczną tajemniczość, smutek i tęsknotę poprzez motywy i sytuacje symboliczne, swoisty bezruch i klimat kontemplacji, gotyckie świątynie, mogiły

  • Mnich nad brzegiem morza
  • Dwaj mężczyźni

Philipp OTTO Runge - autor kompozycji o charakterze mistycznym i symbolicznym

  • Osjan
  • Nas troje
  • Pory dnia

Eug ?ne Delacroix - francuski malarz, jeden z najwybitniejszych. Przyjaźnił się z Mickiewiczem i Chopinem, m.in. malował i rysował ich portrety.

  • Wolność wiodąca lud na barykady - W dziele nawiązuje tematycznie do rewolucji lipcowej z 1830r. Kobieta niosąca trójkolorowy sztandar i karabin, to symbol Francji.
  • Rzeź na Chios - powstanie Greków przeciwko Turcji, to przekaz polityczny Grecja umierająca na ruinach...

Th éodore  G éricault - drugi wybitny malarz francuski

  • Tratwa Meduzy - beznadziejna sytuacja rozbitków morskich, metaforyka kompozycji

Aleksander Orłowski - reprezentant polskiego malarstwa, autor scen batalistycznych, pejzarzy, folklor, orient, łączył elementy realistyczne z romantycznymi, mistrz w malowaniu koni

  • Krajobraz z wiatrakiem
  • Kozacy
  • Czerkies na koniu

Piotr Michałowski - twórca scen batalistycznych, pejzaże, portrety, zgodnie z polską tradycją romantyczną kilkakrotnie namalował Napoleona

  • Szarża w wąwozie Samosierry - kłębowisko ludzkich ciał i koni na tle zamglonego, zadymionego i wypełnionego tumanami pyłu krajobrazu
  • Chłopiec w kapeluszu

Henryk Rodakowski - w swoich obrazach łączył tendencje romantyczne z realistycznymi

  • Portret gen H. Dembińsikego
  • Portret brata Maksymiliana
  • Portret siostry
  • Portret matki

Walenty Wańkowicz - pochodził z Wilna, twórca światłocieniowych portretów

  • Na Judahu skale
  • Portret Puszkina
  • Portret Towiańskiego
  • Apoteozy Napoleona

Wojciech Korneli Stattler - przyjaciel Słowackiego

  • Machabeusze

Jan Feliks Piwarski - malarz scen rodzajowych i widoków wnętrz

Marcin Zaleski - malarz widoków wiejskich i zabytków

Jan Nepomucen Głowacki - pejzarzysta

Antoni Lange - pejzażysta i litograf

Antoni i Władysław Oleszczyńscy - sztycharze, graficy, rzeźbiarze

Artur Grottger - autor dwóch cykli obrazów o tematyce powstania styczniowego

  • Lituania
  • Polonia

Jan Matejko - realizował romantyczne hasła sztuki narodowej, ukazywał dramat i wielkość historii narodowej

  • Rejtan
  • Batory pod Pskowem
  • Bitwa pod Grunwaldem
  • Sobieski pod Wiedniem
  • Wernyhory
  • Kościuszko pod Racławicami
  • Poczet królów i książąt polskich

Architektura i rzeźba:

Tylko w tych dwóch dziedzinach romantyzm nie stworzył własnego stylu

Francois Rude - Jedyne dzieło tego artysty zdobiące w Paryżu Łuk Triumfalny - rzeźba pt. Maksymilian, wiąże się swoim dynamicznym, rewolucyjnym i patetycznym stylem z głównymi ideałami epoki.

W architekturze natomiast odrodziło się średniowiecze i styl gotycki, powstaje wiele budowli neogotyckich.

Przedstawiciele:

Henryk Marconi zaprojektował m. in

  • pałac Zygmunta Krasickiego w Opinogórze
  • pałac Paców w Dowspudzie

Karol F.Schinkl

  • pałac Działuszyńskich w Kórniku (w stylu gotyku angielskiego)

W stylu neogotyckim budowano także kościoły i dworce kolejowe. W pałacach zbudowanych wedle innego stylu urządzono specjalne gotyckie komnaty, gdzie eksponowano rycerskie zbroje i miecze, tworzono galerie przedstawiające przodków, itp.

Ogród w romantyzmie:

Tendencje romantyczne zaznaczyły się w sztuce ogrodowej poprzez parki angielskie sprawiające wrażenie naturalności i dzikości, dzięki swobodnie rosnącym drzewom, krętym ścieżkom, sztucznym wzgórzom, grotom, wodospadom, tajemniczym świątyniom dumania, itd.

  • Zofijówka Potockich w Humaniu
  • Aleksandria Branickich w Białej Cerkwi
  • Arkadia Radziwiłłów w Nieborowie

Główną przyczyną zmian w ogrodnictwie było zainteresowanie naturą, które przejawiało się w upowszechnieniu dwóch typów ogrodów: angielskiego (bujnego, naturalnego, pełnego tajemniczych zakątków) i francuskiego (uporządkowanego, harmonijnego, sztucznie skomponowanego).

Romantyzm cechował się dążeniem do integracji wszelkich sztuk, zacierania granic między muzyką, słowem i obrazem.

Muzyka w romantyzmie:

Obok literatury romantyzm najpełniej rozwinął się w muzyce, którą wyrażano poprze skomplikowane i subtelne uczucia, trudne do ujawnienia w słowach. Kolebką muzyki romantycznej były Niemcy, a jej prekursorem stał się Ludwig von Beethoven, który do swoich utworów wprowadził żywioł emocji i uczuć. Pisał koncerty, uwertury, poematy symfoniczne, pieśni, jest autorem dziewięciu symfonii. W swoich utworach pragnął wyrazić m.in. idee wolnościowe, romantyczny bunt, gorycz i pesymizm wywołane krytycznym dystansem wobec otaczającego świata. Ważną rolę odegrała idea syntezy, czyli odbierania świata za pomocą różnych wrażeń zmysłowych, wzajemnie się przenikających. Stąd ogromne znaczenie zyskuje opera , poprzez którą realizowano romantyczne hasła sztuki uniwersalnej. Opera romantyczna narodziła się w Niemczech, a rozwinęła we Francji.

Niemieckim twórcą opery był Karol Maria Weber, autor Wolnego strzelca, w którym ludowa legenda o pakcie z diabłem otrzymała nastrojową muzykę. Dla Polaków opera była wyrazem nowej estetyki. Drugim słynnym dziełem Webera była operetka pt. Oberon.

Twórcą tzw. wielkiej opery we Francji i w Niemczech, odznaczającej się patosem, wielkimi chórami, bohaterskimi ariami itp był kompozytor niemiecki Giacamo Meyerbeer autor Roberta Diabła, Hugenotów i Afrykanki, oper skomponowanych do librett Eugene Scribe'a.

Przedstawiciele muzyki romantycznej:

Franz Schubert (Niemiec) Autor pełnych romantycznego liryzmu utworów symfonicznych i fortepianowych oraz nastrojowych pieśni. Jego pieśni są przykładem realizacji idei połączenia literatury z muzyką, a napisał ich około 600.

Feliks Mendelssohn-Bartholdy - Niemiec, twórca dzieł symfonicznych, fortepianowych i pieśni, autor muzyki do Snu nocy letniej Szekspira oraz marszu weselnego.

Robert Schuman - Niemiec, twórca pieśni, kompozycji fortepianowych i symfonicznych

Niccolo Paganini - Włoch, kompozytor i wirtuoz. Słynny skrzypek, twórca koncertów, kaprysów i wariacji (Karnawał wenecki) i utworów gitarowych.

Ferenc Liszt - Węgierski kompozytor i wirtuoz. Pianista, autor koncertów, rapsodii węgierskich, Fantazji, poematów symfonicznych.

Hector Berlioz - Francuz, rozwinął i pogłębił tzw. muzykę programową, mającą odtwarzać konkretne treści obrazowe, przeżycia a nawet wątki epicko-narracyjne, np. Symfonia fantastyczna z wymownym podtytułem: Requiem oraz legenda dramatyczna Potępienie Fausta ze słynnym Marszem Rakoczego.

Richard Wagner - przeprowadził w Niemczech reformę muzyki operowej tzn. zamiana tradycyjnej opery w dramat muzyczny, np. Pieśni Nibelunga. Do jego wybitnych dzieł należą te oparte na literackich mitach niemieckich i europejskich. Opery: Holender tułacz, Tannhäuser i Lohengrin. Był zwolennikiem ruchów rewolucyjnych i narodowo wyzwoleńczych, np. Polonia

Karol Kurpiński - twórca polskiej opery. Komponował muzykę m.in do oper: Jadwiga królowa Polski, Zabobon, czyli Krakowiacy i Górale, Jan Kochanowski w Czarnym Lesie, baletu Wesele w Ojcowie, do Śpiewów historycznych J.U.Niemcewicza, a w czasie powstania listopadowego do pieśni powstańczych: Warszawianki, Mazura Chłopickiego, Polak nie sługa, Bracia do bitwy, itd.

Stanisław Moniuszko - to twórca polskiej opery narodowej, opartej na motywach narodowych i ludowych. Autor takich dzieł jak: Halka, Grabina, Straszny Dwór. Tworzył polską lirykę pieśniową wydaną w cyklu Śpiewników domowych. To autor dwóch kantat: Sonety krymskie, Widma oraz ballady Pani Twardowska.

Fryderyk Chopin - był najwybitniejszym twórcą polskiej muzyki romantycznej. Swoje kompozycje opierał na muzyce ludowej, realizując w ten sposób romantyczne hasło tworzenia muzyki narodowej, przesyconej pierwiastkiem subiektywizmu, emocjami wyrażającymi się w bogactwie melodyki i zróżnicowaniu rytmicznemu oraz nowym gatunkom: ballady (związek z literaturą), mazurki, polonezy, walce, nokturny i swobodne improwizacje. W muzyce wyrażał to co romantycy w poezji: polskość oraz ideały wolności i niepodległości.

Piotr Czajkowski - Rosjanin, autor Smutnej piosenki. Pisał opery i balety, np. Jezioro łabędzie, Dziadek do orzechów.

Muzycy zerwali z regularną budową dzieł muzycznych, z klasyczną tradycją sonat i symfonii, na pierwszy plan wysunięto melodię oraz gwałtowne zmiany tempa i rytmiki, operowali akordem. W muzyce ujawnia się nowa estetyka i powstały nowe gatunki muzyczne, tzn. ballady fortepianowe i poematy symfoniczne, nastrojowe nokturny, preludia, fantazje. Ulubioną formą była pieśń solowa. Ulubione instrumenty to: fortepian, skrzypce, gitara. Uważano, że muzyka jest dla wszystkich ludzi, sprzeciwiali się wzorcom. Występuje muzyka ludowa, nacechowanie patriotyzmem, występują kontrasty, nagłe zmiany uczuć, utworów, np. instrumenty dęte wyrażały grozę.

Sztuka  


EPOKI LITERACKIE

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Więcej informacji o plikach cookies.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu.