Związki frazeologiczne


Związki frazeologiczne:

Związki frazeologiczne:

Frazeologia - dział nauki o języku zajmujący się opisem ustalonych połączeń wielowyrazowych (związków frazeologicznych), badaniem doboru znaczenia i stopniem zespolenia wyrazów w związkach.

Związek frazeologiczny - w szerszym znaczeniu jest to każdy związek wyrazów istniejących w języku. Stopień utrwalenia połączenia wyrazów w związu to mniejsza lub większa regularność znaczeniowa związku, którą ustala się porównując znaczenia poszczególnych składników związku ze znaczeniem związku jako całości słownikowej, np. złota rączka. O stopniu utrwalenia składników świadczy również możliwość wymienności członów związku. Im mniejsza taka możliwość tym bardziej utrwalony związek frazeologiczny.

Podział:

Związki frazeologiczne dzielimy na (kryterium jest tu stopień utrwalenia zwiazku frazeologicznego):

  • luźne - łączą się one w sposób nieograniczony np. do czasownika jeść możemy dodać bardzo wiele wyrazów: śniadanie, hamburgera, obiad, szybko itp.
  • łączliwe - łączą się w sposób ograniczony, wchodzą w związki tylko z niektórymi wyrazami np. sprawiedliwy: sąd, człowiek, wyrok , nie możemy dołączyć do tej grupy np wyrazu stół, sprawiedliwy stół - to przecież nie ma sensu)
  • stałe - wyrazy z tej grupy mają specyficzne, przenośne znaczenie, nie możemy ich wymieniać na inne.

Związki stałe dzielą się na: maksymy - zasady, prawidła postępowania np. "Nie sądź nikogo po winie", powiedzonka - krótkie, zazwyczaj dowcipne myśli np. "Bez pracy nie ma kołaczy", przysłowia - wyrażenia czerpane z jakiś mądrości ludowych np: "Nie wywołuj wilka z lasu", sentencje - złote myśli wyrażające jakąś ogólną myśl moralną lub filozoficzną np. "Myślę, więc jestem" i idiomy - wyrażenia lub zwroty dane tylko danemu językowi, niedające się dosłownie przetłumaczyć na inny język np: "W gorącej wodzie kąpany".

Podział związków ze względu na budowę:

  • wyrażenia - połączenia rzeczownika z rzeczownikiem, rzeczownika z przymiotnikiem lub dwóch przysłówków, np: Fala upałów, kamienne serce, krótko i węzłowato,
  • zwroty - połączenia z czasownikiem: rzeczownika, przysłówka lub wyrażenia przyimkowego, np: zbijać bąki, mierzyć wysoko, mieć coś z głowy,
  • frazy - mają postać zdania np przysłowia czy maksymy.

Ze względu na wartość stylistyczną wyróżnia się także:

  • frazeologizmy książkowe,
  • frazeologizmy potoczne.

Przykłady:

Przykłady związków frazeologicznych:

  • włos ci z głowy nie spadnie - nic ci się nie stanie
  • ni w gruszkę, ni w pietruszkę - to zupełnie nie pasuje
  • nie masz do tego głowy, jesteś zielony - nie znasz się na tym
  • nudne jak flaki z olejem - to jest bardzo nudne
  • spadł mi kamień z serca - pozbyłem się kłopotów
  • twardy orzech do zgryzienia - trudna sprawa
  • mieć złote serce - być dobrodusznym
  • mieć węża w kieszeni - być skąpym
  • niedźwiedzia przysługa - uczynek, który przynosi więcej szkody niż pożytku
  • budować zamki na lodzie - nierealne projekty, przedsięwzięcia
  • prawo pięści - prawo silniejszego fizycznie
  • szukać ze świecą - daremne poszukiwania
  • syzyfowa praca - praca nieustanna, ciężka, daremna
  • puszka pandory - wiek nieszczęść
  • ikarowy lot - tragiczny lot
  • Wieża Babel - wielka budowla
  • stroić sobie żarty - żartować z poważnych rzeczy
  • dotknąć do żywego - bardzo kogoś obrazić
  • mieć dębowe ucho - wszystko słyszeć
  • urwało się ucho cierpliwości - być zdenerwowanym
  • pleść androny - mówić bzdura
  • psie figle - bezmyślne, często złośliwe żarty
  • słomiany ogień - zapał do czegoś, który szybko opada
  • łabędzi śpiew - ostatnie dzieło
  • posmarować komuś rękę - dać łapówkę
  • stroić się w pawie pióra - udawać kogoś lepszego
  • biega jak kot z pęcherzem - biega bez potrzeby
  • patrzeć ja ciele na malowane wrota - nie rozumieć sytuacji
  • stary wróbel - cwaniak

Literatura podmiotu:

  • Szkolny słownik nauki o jęzku. Red. J. Podracki, Wydawnictwo Medium, Warszawa 1998, s. 356-358.
  • E. Miodońska-Brookes, A. Kulawik, M. Tatara, Zarys poetyki, Warszawa 1947, podrozdział Związki frazeologiczne.
  • S. Skorupka Wstęp, [w:] Słowinik frazeologiczny języka polskiego, Warszawa 1967, t. 1 Polszczyzna płata nam figle. Poradnik językowy dla każdego, Red. J. Podracki, Warszawa 1993 rozdział Oj, ta frazeologia!
  • D. Buttler, Język i my. Poradnik do języka polskiego dla szkół średnich, Warszawa 1987, hasło: frazeologia, błąd frazeologiczny.

Zobacz także:

Frazeologia mitologiczna




 

Związki frazeologiczne
 

PREZENTACJA MATURALNA

Zdajesz maturę "po staremu"? Nie czekaj i zamów już teraz wzór profesjonalnej prezentacji maturalnej, napisanej indywidualnie dla Ciebie!
Email:
Temat prezentacji:
Treść wiadomości:
Poniżej wpisz słownie ile jest trzy plus pięć

EPOKI LITERACKIE

Polecane serwisy

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Więcej informacji o plikach cookies.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu.