Motyw arkadii, raju

Motyw arkadii, raju:


Literatura podmiotu:

  • Biblia - Księga Rodzaju,
  • Mitologia (mit o Panu)
  • Bukoliki - Wergiliusz
  • Metamorfozy - Owidiusz
  • Boska Komedia - Dante Alighieri (spotkanie z Wergiliuszem)
  • Żywot człowieka poczciwego - M. Rej
  • Pieśń świętojańska o sobótce, Na dom w Czarnolesie, Na lipę - J. Kochanowski
  • Laura i Filon - F. Karpiński
  • Przypadki Robinsona Kruzoe - D.Defoe
  • Pan Tadeusz (Soplicowo) - A. Mickiewicz
  • Moja piosenka II - C.K. Norwid
  • Nad Niemnem (zaścianek Bohatyrowiczów) - E. Orzeszkowa
  • Lalka (Zasławek) - B. Prus
  • Hymn do Nirwany - K. Przerwa - Tetmajer
  • Przedwiośnie - S. Żeromski
  • Krajobraz utracony - B. Leśmian
  • Piotruś Pan - J.M. Barrie
  • Pamiętniki Adama i Ewy - M. Twain
  • Prośba o wyspy szczęśliwe - K.I. Gałczyński
  • Cienie w raju - E.M.Remarque
  • Dolina Issy, Świat (Poema naiwne) - Cz. Miłosz
  • Wyspa rozkoszy - W.H.Auden
  • Władca much - W. Golding
  • Pani Salomea - J. Łobodowski
  • Układ - E.Kazan
  • Prośba o wyspy szczęśliwe - K.I Gałczyński
  • Bramy raju - J. Andrzejewski

Literatura przedmiotu:

  • ABRAMOWSKA Janina: Arkadia w Czarnolesie (?Pieśń świętojańska o Sobótce? Jana Kochanowskiego) / W: LEKTURY i problemy / wybór i oprac. Janusz Maciejewski. ? Warszawa: Ludowa spółdzielnia Wydawnicza, 1976. ? S. 11-19
  • ARKADIA / W: SŁOWNIK motywów literackich / red. Agnieszka Nawrot et al.; oprac. haseł Teresa Kosiek et al. ? Kraków: Wydawnictwo ?GREG?, 2004. ? S. 20-22 ISBN 83-7327-394-8
  • ARKADIA w literaturze staropolskiej / W: SŁOWNIK literatury staropolskiej: Średniowiecze, Renesans, Barok / red. Teresa Michałowska. ? Wyd. 3. ? Wrocław: Ossolineum, 2002. ? S. 55-60. ? (Vademecum Polonisty) ISBN 83-04-04621-0
  • POZNAŃSKI Jacek, MARGULA Jerzy, LOGOS Mateusz: Wzorcowe prezentacje 100 tematów: nowa ustna matura z języka polskiego. ? Warszawa: Skrypt, 2004. ? Rozdz.: Motyw Arkadii w literaturze. Przedstaw jego różne ujęcia i funkcje w wybranych dziełach literackich. ? S. 103-107 ISBN 83-89522-39-X

Sztuka:

      • Arkadia - Vogel Zygmunt
      • Adam i Ewa w Rajskim Ogrodzie - Lucas Cranach
      • Stworzenie Adama - Michał Anioł
      • Adam i Ewa, Adam i Ewa w raju - Tycjan
      • Raj - Bruegel
      • Raj - Bosh Hieronim
      • Babie lato - Józef Chełmoński
      • Adam i Ewa - Rubens
      • Garden of Eden - Backer Jacob
      • Garden of Eden - Jacopo Bassano
      • Ideale Landschaft, Et in Arcadia ego -Nicolas Poussin
      • Sielanka - Witold Pruszkowski
      • Adam i Ewa - Rubens
      • Pejzaż - Claude Lorrain
      • Raj - Hondecoeter

Film:

      • Pan Tadeusz, Panny z Wilka - reż. A. Wajda
      • 1492 Wyprawa do raju - reż. Scott Ridley
      • Nad Niemnem - reż. Z. Kuźmiński
      • Dolina Issy - reż. T. Konwicki
      • U Pana Boga za piecem - reż. Jacek Bromski
      • Tajemniczy ogród - reż. Agnieszka Holland

Muzyka:

      • Cztery pory roku - wiosna - Antonio Vivaldi
      • Południe Fauna - Claude Debussy

Cytaty:

      • Kiedy Bóg wypędził z raju Adama i Ewę, ofiarował im na pocieszenie modę. - Helen Court
      • Kobieta stanowi niebezpieczeństwo dla każdego raju - P.Claudel
      • Życie jest kwarantanną na drodze do raju. - Karol Juliusz Weber
      • Jedynie prawdziwą przyszłością jest życie wieczne. - Karol de Foucauld

Opracowanie:

Opracowanie motyw arkadyjski:

Już w czasach starożytnych istniała pamięć o mitycznym "złotym wieku" i utraconych na zawsze krainach szczęścia, gdzie człowiek beztroski i niewinny istniał harmonijnie zespolony z naturą. Taką szczęśliwą krainę nazywano arkadią.

W rzeczywistości Arkadia to lesista kraina leżąc w środkowej części Peloponezu, jedna z prefektur Grecji.

Mitologia

W czasach starożytnych zamieszkiwali ją ubodzy pasterze zajmujący się kozami i uprawą winnej latorośli. Oddawali cześć bożku nazywanemu Pan, który był synem Hermesa i nimfy rzecznej. Już wtedy Arkadia funkcjonowała w świadomości ludzi jako kraina wiecznego szczęścia i idealnego raju, w którym żyło się beztrosko i dostatnio. Tak też arkadię opisywał poeta rzymski Wergiliusz. W swoich "Georgikach" przedstawiał Arkadię jako krainę wiecznej wiosny, łagodnych cierpień miłosnych, zamieszkiwaną przez pasterzy - poetów. Kraina stała się odpowiedzią na przedwieczne marzenia ludzi o szczęśliwym życiu w zgodzie z samym sobą i rytmem natury. Podobny obraz arkadii odczytujemy w  utworze "Metamorfozy" Owidiusza, który opisał złoty wiek ludzkości. Twierdził, że ludzie byli wtedy szczęśliwi, żyli w dostatku, bez pracy, gdyż ziemia sama wydawała plon, korzystając z uroków życia.

Biblia

Biblijni banici - Adam i Ewa zostali wygnani z Edenu, ale raj pozostał idealny, nieskalany grzechem. Każda epoka miała swoją literacką wizję szczęścia. Wiązało się to oczywiście z celami i założeniami danej epoki.

W czasach renesansu, kiedy gospodarka, zwłaszcza rolnictwo, zaczęły przynosić należyte dochody, beztroski, arkadyjski żywot zaczęto wiązać z życiem wiejskim. W polskiej literaturze pojawiają się takie utwory jak "Żywot człowieka poczciwego" Mikołaja Reja czy "Pieśń świętojańska o Sobótce" Jana Kochanowskiego, które głoszą apoteozę "wsi spokojnej" gdzie człowiek żyje szczęśliwie.

Żywot człowieka poczciwego - M. Rej

Motyw arkadii wielokrotnie pojawiał się w polskiej literaturze. Najczęściej utożsamiano go z beztroskim życiem wiejskim, spokojem, miłością do pracy, ojczyzny i przyrody. Dla M. Reja arkadią był dworek w Nagłowicach oraz życie na wsi widziane oczyma szlachcica. Wyraz swoim uczuciom dał w "Żywocie człowieka poczciwego", gdzie namawia do beztroskiego życia na wsi, w zgodzie z naturą. Nawet chłopów odrabiających pańszczyznę przedstawił jako szczęśliwych, lubiących swoją pracę.

Na dom w Czarnolesie oraz w Pieśń Świętojańska o Sobótce - A. Mickiewicz

J. Kochanowski swoją arkadię odnalazł w rodzinnym Czarnolesie. Opisywał ją we fraszce "Na dom w Czarnolesie" oraz w Pieśni Świętojańskiej o Sobótce." Autor wychwalał uroki "wsi spokojnej, wsi wesołej ..."

Pan Tadeusz - A. Mickiewicz

A. Mickiewicz z kolei swoją arkadię odnalazł w Soplicowie. Opisał ją w "Panu Tadeuszu" jako "Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanie święty i czysty, jak pierwsze kochanie ..." Niewątpliwie przedstawił swoją ojczyznę w sposób wyidealizowany, co było typowe dla twórców z emigracji. Innym artystą tworzącym na emigracji był C.K. Norwid we wierszu "Moja piosenka II" przedstawia ojczyznę jako najdoskonalszą krainę.

Kiedy przyszły trudne lata zaborów, mit arkadyjski pojawiał się szczególnie często w polskiej literaturze emigracyjnej. Na prawdziwą arkadię wykreował w "Panu Tadeuszu" Mickiewicz Soplicowo, które miało "pokrzepić serca" emigracyjnych tułaczy pozbawionych ojczyzny. W Soplicowie wszyscy mieli poczucie bezpieczeństwa, ładu, żyli bez wyobcowania.

Nad Niemnem - E. Orzeszkowa

E. Orzeszkowa w "Nad Niemnem" pisze o krainie nadniemeńskiej jako o ostoi najwznioślejszych wartości takich jak miłość, dobroć, życzliwość czy umiłowanie rzetelnej pracy. Zaścianek Bohatyrowiczów w Serbinowie to miejsce, gdzie ludzie ciężko pracują w otoczeniu wspaniałej przyrody.

Przedwiośnie - S. Żeromski

Topos arkadii występuje także w "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego. Cezary Baryka, zanim przyjechał do Polski, myślał że jest to kraj szklanych domów, w którym wszyscy są szczęśliwi, że nie ma tam biedy. W ziemiańskim majątku w Nawłoci życie płynęło spokojnie beztrosko i dostatnio. Czas wypełniony był spacerami, zabawami i flirtami.

 

W czasach nowożytnych arkadię zamieszkiwali pasterze żyjący w zgodzie z przyrodą i samym sobą. Podobnie wyobrażali sobie tą krainę XVII wieczni pisarze. Współcześnie mając na myśli arkadię wyobrażamy sobie beztroskie czasy dzieciństwa, do których nie ma już powrotu.



 

Motyw arkadii, raju
 

EPOKI LITERACKIE

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Więcej informacji o plikach cookies.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu.