Matura pisemna

Matura pisemna z polskiego - zasady


Pisemna część egzaminu:

Część pisemna składa się z dwóch części:

  1. egzaminu sprawdzającego rozumienie czytanego tekstu,
  2. egzaminu sprawdzającego umiejętność pisania w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.

Pisemna część egzaminu na obu poziomach sprawdza umiejętność rozumienia czytanego tekstu nieliterackiego i pisania własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu. Podczas egzaminu zdający otrzymuje jeden arkusz egzaminacyjny. Na rozwiązanie zadań z arkusza z poziomu podstawowego zdający ma 170 minut, a z arkusza z poziomu rozszerzonego 180 minut.

Poziom podstawowy:

Arkusz na poziomie podstawowym składa się z dwóch części:

  1. części sprawdzającej rozumienie czytanego tekstu,
  2. części sprawdzającej umiejętność pisania własnego tekstu.

Część sprawdzająca rozumienie czytanego tekstu zawiera:

  1. tekst (do 1000 słów),
  2. test (10-16 zadań otwartych i/lub zamkniętych) z miejscami na wpisanie odpowiedzi.

Tekst służący do sprawdzenia umiejętności czytania będzie:

  1. publicystyczny lub popularnonaukowy,
  2. przejrzyście skonstruowany,
  3. napisany staranną polszczyzną,
  4. nieobrażający uczuć i światopoglądu zdającego.

Pytania testu sprawdzającego rozumienie czytanego tekstu mogą dotyczyć:

a) poziomu znaczeń, czyli:

  • rozumienia słów, związków frazeologicznych, zdań; odczytywania znaczeń dosłownych i metaforycznych, znaczeń słów z kontekstu, odróżniania informacji od opinii, znajdowania słów ? kluczy,
  • rozumienia myśli zawartej w akapicie lub części tekstu, wyszukiwania informacji, selekcjonowania informacji, hierarchizowania, porównywania, dostrzegania analogii i przeciwieństw,
  • rozumienia głównej myśli tekstu (rozumienia tekstu jako całości) oraz umiejętności wnioskowania;

b) poziomu struktury, czyli:

  • kompozycji tekstu, tj. odróżniania wstępu, rozwinięcia, zakończenia, wskazywania zasady kompozycyjnej,
  • odkrywania związków logicznych, czyli rozumienia toku przyczynowoskutkowego, wskazywania, np.: tezy, hipotezy, argumentów, kontrargumentów, przykładów, wniosków, zależności między zdaniami, akapitami i częściami tekstu,
  • rozumienia znaczenia występujących w tekście wyrazów, wskazujących na tok myślenia autora (sygnalizujących wnioskowanie, podtrzymywanie myśli, zwrot myśli, dygresję, powtórzenie myśli, nawiązanie do myśli zawartej w poprzednim akapicie);

c) poziomu komunikacji, czyli:

  • genezy tekstu,
  • rozpoznawania nadawcy,
  • dostrzegania celu tekstu (intencji nadawcy),
  • adresata i sposobu oddziaływania na niego,
  • dostrzegania cech stylistycznych tekstu i rozumienia funkcjonalności środków językowych.

Część sprawdzająca umiejętność pisania własnego tekstu zawiera:

  1. 2 tematy wypracowania do wyboru,
  2. strony przeznaczone na napisanie wypracowania.

Poziom rozszerzony:

Arkusz na poziomie rozszerzonym składa się z dwóch części:

  1. części sprawdzającej rozumienie czytanego tekstu,
  2. części sprawdzającej umiejętność pisania własnego tekstu.

Część sprawdzająca rozumienie czytanego tekstu zawiera:

  1. tekst (do 1000 słów),
  2. test (do 10 zadań otwartych i/lub zamkniętych) z miejscami na wpisanie odpowiedzi.

Tekst (jeden lub kilka) służący do sprawdzenia umiejętności czytania będzie:

  1. publicystyczny, popularnonaukowy, naukowy,
  2. przejrzyście skonstruowany,
  3. napisany staranną polszczyzną,
  4. nieobrażający uczuć i światopoglądu zdającego.

Pytania testu sprawdzającego rozumienie czytanego tekstu mogą dotyczyć:

a) poziomu znaczeń, czyli:

  • rozumienia słów, związków frazeologicznych, zdań; odczytywania znaczeń dosłownych i metaforycznych, znaczeń słów z kontekstu, odróżniania informacji od opinii, znajdowania słów ? kluczy,
  • rozumienia myśli zawartej w akapicie lub części tekstu, wyszukiwania informacji, selekcjonowania informacji, hierarchizowania, porównywania, dostrzegania analogii i przeciwieństw,
  • rozumienia głównej myśli tekstu (rozumienia tekstu jako całości) oraz umiejętności wnioskowania;

b) poziomu struktury, czyli:

  • kompozycji tekstu, tj. odróżniania wstępu, rozwinięcia, zakończenia, wskazywania zasady kompozycyjnej,
  • kodkrywania związków logicznych, czyli rozumienia toku przyczynowoskutkowego, wskazywania, np.: tezy, hipotezy, argumentów, kontrargumentów, przykładów, wniosków, zależności między zdaniami, akapitami i częściami tekstu,
  • rozumienia znaczenia występujących w tekście wyrazów, wskazujących na tok myślenia autora (sygnalizujących wnioskowanie, podtrzymywanie myśli, zwrot myśli, dygresję, powtórzenie myśli, nawiązanie do myśli zawartej w poprzednim akapicie);

c) poziomu komunikacji, czyli:

  • genezy tekstu,
  • rozpoznawania nadawcy,
  • dostrzegania celu tekstu (intencji nadawcy),
  • adresata i sposobu oddziaływania na niego,
  • dostrzegania cech stylistycznych tekstu i rozumienia funkcjonalności środków językowych.

Zasady pisania:

  1. Na obu poziomach egzaminu sprawdzającego umiejętność pisania punktem wyjścia pracy abiturienta jest tekst (do 1000 słów), zawarty w arkuszu egzaminacyjnym. Na poziomie podstawowym tematy są redagowane w odniesieniu do jednego lub więcej utworów literackich albo fragmentu/fragmentów utworów literackich wymienionych w rozdziale Wymagania egzaminacyjne i zobowiązują do odczytania utworu/utworów głównie na poziomie idei. Tematy będą zawierać polecenie, np.: zanalizowania, zinterpretowania, porównania, skomentowania, napisania opinii o problemie zawartym w tekście oraz jej uzasadnienia, scharakteryzowania bohatera i jego kreacji, języka utworu, prądu, zjawiska typowego dla epoki. Na poziomie rozszerzonym tematy są redagowane na podstawie jednego lub więcej tekstów albo fragmentów tekstów i zobowiązują do odczytania utworu/utworów zarówno na poziomie idei, jak i organizacji. Tematy będą zawierać polecenie, np.: zanalizowania i zinterpretowania tekstów, interpretowania tekstu literackiego we wskazanym kontekście, np.: filozoficznym, historycznoliterackim, kulturowym, kontekście utworów literackich wymienionych w rozdziale Wymagania egzaminacyjne, porównania tekstów, wyrażenia własnej opinii na temat tekstów kultury i problemów w nich zawartych oraz uzasadnienia jej, przeanalizowania języka tekstu, polemizowania z poglądem wyrażonym w tekście.
  2. W trakcie pisania egzaminu zdający mogą korzystać ze słownika ortograficznego i słownika poprawnej polszczyzny.
  3. Wypracowanie maturalne zdającego powinno być nie krótsze niż około 250 słów. W wypracowaniu krótszym niż około 250 słów będzie oceniane tylko rozwinięcie tematu, natomiast styl, kompozycja, zapis i język pracy nie będą oceniane.

Zasady oceniania:

Schematy oceniania przygotowuje się według następującej zasady:
Na poziomie podstawowym
? część sprawdzająca rozumienie czytanego tekstu
? 20 punktów z 70 możliwych do uzyskania na tym poziomie,
? część sprawdzająca umiejętność pisania na poziomie podstawowym
? 50 punktów z 70 możliwych do uzyskania na tym poziomie.
Na poziomie rozszerzonym
? część sprawdzająca rozumienie czytanego tekstu
? 10 punktów z 50 możliwych do uzyskania na tym poziomie,
? część sprawdzająca umiejętność pisania
? 40 punktów z 50 możliwych do uzyskania na tym poziomie.
Poziom podstawowy
W części sprawdzającej rozumienie czytanego tekstu każda odpowiedź na zawarte w arkuszu zadania otwarte i zamknięte jest punktowana. Liczba punktów podana jest w arkuszu egzaminacyjnym obok zadania, a w modelu odpowiedzi uszczegółowione są zasady przyznawania punktów. W części sprawdzającej umiejętność pisania za kryteria najważniejsze uznaje się rozwinięcie tematu i poprawność językową, za kryteria wspomagające ? kompozycję i styl. W punktacji uwzględnia się także ocenę szczególnych walorów pracy.
Waga kryteriów w części sprawdzającej umiejętność pisania na poziomie podstawowym za:

  • rozwinięcie tematu 25 punktów = 50%
  • kompozycję 5 punktów = 10%
  • styl 5 punktów = 10%
  • język 12 punktów = 24%
  • zapis (ortografia i interpunkcja) 3 punkty = 6%

Razem 50 punktów = 100%
Za szczególne walory pracy maturzysta może otrzymać dodatkowe 4 punkty, które przyznaje się za pracę ocenioną poniżej maksymalnej liczby punktów, jednak wyróżniającą się oryginalnością w zakresie rozwinięcia tematu, kompozycji, stylu lub języka. Łączna liczba punktów za wypracowanie nie może jednak przekroczyć 50.
Poziom rozszerzony
W części sprawdzającej rozumienie czytanego tekstu każda odpowiedź na zawarte w arkuszu pytania otwarte i zamknięte jest punktowana. Liczba punktów podana jest obok zadania, a w modelu odpowiedzi uszczegółowione są zasady przyznawania punktów. W części sprawdzającej umiejętność pisania zdający otrzymuje najwięcej punktów za rozwinięcie tematu.
Waga kryteriów w części sprawdzającej umiejętność pisania na poziomie rozszerzonym za:

  • rozwinięcie tematu 26 punktów = 65%
  • kompozycję 2 punkty = 5%
  • styl 2 punkty = 5%
  • język 8 punktów = 20%
  • zapis (ortografia i interpunkcja) 2 punkty = 5%

Razem 40 punktów = 100%
Za szczególne walory pracy maturzysta może otrzymać dodatkowe 4 punkty. Łączna liczba punktów za wypracowanie nie może jednak przekroczyć 40. W ocenianiu wypracowania maturalnego stosuje się kryteria opublikowane w informatorze maturalnym. Obowiązuje również decyzja dyrektora CKE, którą cytujemy poniżej.

Zdający zdał egzamin maturalny w części pisemnej z języka polskiego, jeżeli uzyskał co najmniej 30% punktów możliwych do uzyskania za rozwiązanie zadań z arkusza dla tego poziomu, do którego przystąpił.

Zob. także:

Biuletyn maturalny: Czytanie ze zrozumieniem

 



Matura pisemna
 

EPOKI LITERACKIE

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Więcej informacji o plikach cookies.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu.