Literatura europejska

Literatura baroku:

Barok był reakcją na renesansowe ideały estetyczne, które z czasem spowszechniały i nie pasowały już do nowych niespokojnych czasów. Twórcy barokowi przedstawiali bogactwo formy, ozdobność, dziwność.

Teorie literackie na temat baroku przedstawiali:

  • E. Teseauro
  • B.Gracian
  • M.K.Sarbiewski (O poezji doskonałej)

Poeci stosowali liczne środki stylistyczne:

  • nagromadzenie wyrazów i określeń
  • wyliczanie pojęć, określeń lub obrazów i uszeregowanie ich według stopnia nasilenia lub osłabienia jakiejś cechy
  • barbaryzm - pojedyńcze wtrącenia w tekście obcojęzycznych wyrazów lub sformułowań,
  • używanie archaizmów i wulgaryzmów
  • epifora - kończenie wersu lub zwrotki tym samym wyrazem
  • anafora - rozpoczynanie każdego wersu lub zwrotki tym samym wyrazem
  • paradoks - sformułowanie sprzeczne z potoczną opinią, w którym ukryta jest głębsza myśl filozoficzna
  • ozdobne bogate słownictwo, obfitujące w skomplikowane metafory
  • alegorie - zyskiwały nowy kształt w zależności od inwencji twórcy

Literatura XVIII w we Włoszech:

Giambattista Marino (1569-1625) Najsłynniejszy i najbardziej kontrowersyjny poeta europejski XVII w. Jego świat był odizolowany od rzeczywistości świata kultury. Jego zimna intelektualna poezja przetwarzało staro i nowożytne wątki literackie. Poeta zdaniem Mariana jest po prostu rybakiem w morzu na które składają się działa innych twórców. Marino żądał od poety przede wszystkim pomysłowości i mistrzowskiego panowania nad językiem i wierszem. Jedyną regułą twórcy jest łamanie wszystkich reguł. To mistrz konceptu i wirtuoz najtrudniejszych form, a zarazem poeta kryzysu kultury. W jego świecie nie ma żadnych wartości moralnych, zastępują je wartości estetyczne. Jedynym celem życia staje się zaspokojenie zmysłowych potrzeb - wybujały erotyzm odgrywa rolę religii. Marino doczekał się całego grona naśladowców. Wiersze zgromadził w tomie Lira, a wykłady filozoficzne w poemacie epickim Adon.

Klasycyzm francuski:

W sztuce górę zaczyna brać tendencja klasyczna. Sprzyja temu dwór królewski i władca Ludwik XIV król słońce.

Klasycyzm  (łac. classicus) - ogólnoeuropejska formacja kulturowo-literacka, której geneza wiązała się z poznaniem i upowszechnieniem starożytnych teorii poezji w okresie renesansu. Rozkwit klasycyzmu nastąpił we Francji w drugiej połowie XVII w. a wkład reguł tego kierunku w literaturę zamieścił Mikołaj Boileau w dziele Sztuka poetycka (1674). W innych krajach, także w Polsce, klasycyzm kształtował się dopiero w XVII stuleciu.

Nad czystością sztuki i jej zgodnością z klasycznymi regułami czuwa specjalna instytucja - Akademia Francuska, powołana w 1635r. Szczególną popularnością cieszył się wówczas we Francji, tj. w Anglii i Hiszpanii teatr. Poeci i pisarze porównują życie do teatru i lubią się w niego bawić. Uroczystości dworskie inscenizuje się tak jak teatralne widowiska, spektakle teatralne zaś naśladują przepych dworów.

Przedstawiciele tragegii:

  • Pierre Corneille
  • Jean Racine

Jean Racine (1639-1699) Miał największe powodzenie wśród tragików, mistrz klasycznej formy, który w swoich dziełach prezentował ludzi uwikłanych w sieci własnych uczuć. Bohaterowie giną w ostatnich aktach tragedii, potwierdzając istnienie nadprzyrodzonego porządku, za którym stoi Bóg. Wbrew chaosowi rzeczywistości buduje sceniczny porządek. Jednym z jego dzieł jest np. Fedra (1677) opowiadająca o miłości macochy do pasierba.

Klasycy francuscy pisali swoje utwory, gdy ludziom brakowało wiary w siebie i w otaczający ich świat, który wydaje się zagadkowy i tajemniczy. Bóg jest ukryty i nieczuły na skargi słabego i samotnego człowieka.

Komedia Moliera:

W komedii nie królowały tak sztywne reguły jak w tragedii. Molier nie bał się łamać zasady 3 jedności i nie bał się o prawdopodobieństwo swojej intrygi. W Pocieszenie wykwintnisie atakuje modne i wykwintne barokowe salony. Jego najbardziej znane dzieło to Świętoszek, gdzie występuje przeciwko religijnemu załamaniu.

Bajka albo komedia charakterów:

La Fontaine = Jean de La Fontaine (1621-1695). Jego bajki mają charakter pouczający, dydaktyczny. Był bystry, często cyniczny wobec życia, pod postaciami zwierząt ukrył komedię ludzkich charakterów. Jego bajki były wzorem dla najwybitniejszych polskich twórców, w których rozbudowywał elementy opowiadania  nawet kosztem morału.

Klasyczne reguły - Boileu:

Mikołaj Boileu spisał zasady poetyki francuskiego klasycyzmu w obszernym poemacie Sztuka poetycka(1674). Reguły zawarte w dziale:

  • poezja zrozumiałym naśladowaniem natury (człowieka przede wszystkim)
  • to co zrozumiałe, jest niezmienne, uniwersalne i wieczne
  • z poezji usuwa się to co jest brzydkie, dziwaczne, przypadkowe, tj. w sztuce antycznej, która jest wzorem
  • rozum i antyczni mistrzowie dyktują reguły poetyckie związane z różnymi gatunkami

Przestrzeganie tych przepisów zapewnia sztuce doskonałość.

Klasycyzm dzieli się we Francji na dwa okresy:

I w latach 1600-1660 preklasycyzm, charakteryzujący się poszukiwaniem i krystalizacją nowego kierunku

II w latach 1660-1685 dojrzały, literaturę tego okresu cechuje dążenie do jasności, prostoty i wykwintnego stylu.

Kanony poetyckie formułują nawiązania do poetyki Arystotelesa, F.Malherbe a później M.Boileau. Klasycyzm kładł nacisk na to co uniwersalne w naturze, co wspólne dla myśli i uczuć człowieka, bez względu na epokę i narodowość. Tematem godnym literatury był człowiek, jego charakter, namiętność i stany emocjonalne. Wszystko to jednak musiało być podporządkowane regułom prawdopodobieństwa i dobrego tonu. Wielkie znaczenie dla całej kultury i literatury francuskiej miał racjonalizm XVII wieczny, dla którego rozum był jedynie narzędziem poznawania i oceniania świata. Cogito ergo sum - Myślę więc jestem - Kartezjusz. Nawet ukazując namiętność i wzruszenia starano się wytłumaczyć, przeanalizować i podporządkować rozumowi.

Literatura europejska  


EPOKI LITERACKIE

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Więcej informacji o plikach cookies.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu.